Η πόλη-κράτος και η εξέλιξη του πολιτεύματος

Τι ζητά η ύλη 2025-26

Κεφάλαιο Δ΄ «Αρχαϊκή εποχή», ενότητα 2 «Η πόλη-κράτος και η εξέλιξη του πολιτεύματος». Διδάσκεται αναλυτικά, με έμφαση στα συστατικά στοιχεία της πόλης-κράτους, στη σύνδεση οπλιτικής φάλαγγας με την έννοια του πολίτη και στη σειρά των πολιτευμάτων (αριστοκρατία → ολιγαρχία → τυραννίδα).

Το κεφάλαιο

Οι ενότητες του κεφαλαίου στο σχολικό βιβλίο:

• Δημιουργία πόλης-κράτους
• Ο πολίτης και η οπλιτική φάλαγγα
• Το πολίτευμα
• Τυραννίδα

Τον 8ο αιώνα π.Χ. παρατηρήθηκε στον ελληνικό κόσμο μία σημαντική εξέλιξη. Το παλιό φυλετικό κράτος διασπάστηκε και τη θέση του πήρε η πόλη-κράτος. Ο Αριστοτέλης είδε τη δημιουργία της πόλης-κράτους ως επιθυμία των ανθρώπων για ζωή και την επιβίωσή της ως επιθυμία για καλή ζωή. Πυρήνας του νέου θεσμού υπήρξε ο…

Όροι-κλειδιά

πόλη-κράτος · συνοικισμός · ἄστυ · ακρόπολη · οπλιτική φάλαγγα · πολίτευμα · αριστοκρατικό (άριστοι) · ολιγαρχικό · τυραννικό καθεστώς / τυραννίδα

Ερωτήσεις του βιβλίου

Οι ερωτήσεις του βιβλίου — στην εφαρμογή με απαντήσεις:

1. Τι είναι ισθμός και τι διώρυγα;
2. Μητρόπολη-ακρόπολη. Αναλύστε τις λέξεις στα συνθετικά τους και εξηγήστε τη σημασία τους. Προσπαθήστε να βρείτε εάν οι λέξεις αυτές έχουν περάσει σε ξένες γλώσσες (συμβουλευθείτε κάποιο λεξικό ή ρωτήστε τον καθηγητή που διδάσκει την ξένη γλώσσα).
3. Ποια η βασική διαφορά ανάμεσα στην αριστοκρατία και την ολιγαρχία; Συζητήστε τις συνέπειές της στην κοινωνική ζωή.
4. Τι σημαίνει σήμερα η λέξη τύραννος; Γιατί; (Λάβετε υπόψη και το παράθεμα: «Έκοβε τα στάχυα που εξείχαν»).
5. Αναζητήστε περισσότερες πληροφορίες για το Ευπαλίνειο υδραγωγείο και συζητήστε τις δυσκολίες κατασκευής του. Συγκρίνετέ το με αντίστοιχο έργο της εποχής μας.