Θεωρία Έκθεσης · Θέμα Γ · Λογοτεχνία
Αφηγηματικοί τρόποι
διήγηση & μίμηση · ο λόγος των προσώπων · η λειτουργία τους
Οι αφηγηματικοί τρόποι απαντούν στο ερώτημα «πώς λέγεται» μια ιστορία — όχι «ποιος» τη βλέπει ή τη μιλά (αυτό είναι ο τύπος του αφηγητή και η εστίαση). Δύο είναι οι μεγάλοι πόλοι: η διήγηση (telling), όπου ο αφηγητής συνοψίζει, μεσολαβεί και αποστασιοποιείται από τα γεγονότα· και η μίμηση ή δείξη (showing), όπου η σκηνή παρουσιάζεται άμεσα, «σκηνικά», σαν να τη ζούμε σε πραγματικό χρόνο. Ανάμεσά τους απλώνεται μια κλίμακα τρόπων για να παρουσιαστούν τα λόγια και οι σκέψεις των προσώπων. Στο ερμηνευτικό σχόλιο ο…
Δωρεάν δείγμα
Θεωρία με παραδείγματα, ασκήσεις που διορθώνονται αμέσως και πρότυπες απαντήσεις εξέτασης.
- Δύο πόλοι
- διήγηση · μίμηση
- Ο λόγος των προσώπων
- ευθύς → εσωτερικός μονόλογος
- Κανόνας
- τρόπος + λειτουργία
Τα κεφάλαια του μαθήματος
- Διήγηση vs μίμηση — «λέω» ή «δείχνω»
- Ο λόγος των προσώπων — μια κλίμακα από τον ευθύ στον εσωτερικό μονόλογο
- Ελεύθερος πλάγιος λόγος — η μείξη των φωνών
- Εσωτερικός μονόλογος & ροή της συνείδησης
- Αφήγηση, περιγραφή, σχόλιο — οι «μεγάλες» ενότητες
- Περιγραφή ↔ αφήγηση — η διάκριση
- Χαρτογράφηση αποσπάσματος — πού τελειώνει η περιγραφή και πού αρχίζει η αφήγηση
- Τρόπος ≠ αφηγητής — μην τα μπερδεύεις
- Οι αφηγηματικοί τρόποι στην εξέταση — εναλλαγή και λειτουργία
Διήγηση vs μίμηση — «λέω» ή «δείχνω»
Η πιο βασική διάκριση. Στη διήγηση (telling) ο αφηγητής παίρνει τον λόγο, συνοψίζει ό,τι έγινε, το κρίνει και το τοποθετεί σε απόσταση — κερδίζει σε οικονομία και εποπτεία, χάνει σε αμεσότητα. Στη μίμηση / δείξη (showing) ο αφηγητής «κρύβεται»: η στιγμή παριστάνεται άμεσα — κυρίως με διάλογο και ζωντανές σκηνές — σαν να εκτυλίσσεται μπροστά μας. Οι περισσότερες αφηγήσεις εναλλάσσουν διαρκώς τους δύο τρόπους: συνοψίζουν τα «άχρωμα» διαστήματα (διήγηση) και «ανοίγουν σκηνή» στις κρίσιμες στιγμές (μίμηση).
Στην εφαρμογή: 3 ασκήσεις που διορθώνονται αμέσως και θέμα εξέτασης με πρότυπη απάντηση.
Θέμα για εξάσκηση
Στο απόσπασμα να εντοπίσετε δύο διαφορετικούς αφηγηματικούς τρόπους (π.χ. ευθύ λόγο/διάλογο και ελεύθερο πλάγιο λόγο ή εσωτερικό μονόλογο) και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους (αμεσότητα, ψυχογράφηση, ρυθμός): «— Δεν θα ξανάρθω, είπε και βρόντηξε την πόρτα. Ο Άγγελος έμεινε ακίνητος. Και τώρα; Είχε άραγε δίκιο; Όχι, δεν μπορεί, δεν έφταιγε εκείνος για όλα.…