Αρχαία Ελληνικά Α΄ Λυκείου · Θουκυδίδης
Θουκυδίδης Γ΄ κεφ. 70: Η στάση στην Κέρκυρα ξεσπά
Θουκυδίδης, Ἱστορίαι · Βιβλίο 3, κεφ. 70
Το κεφ. 70 είναι η αφετηρία των «Κερκυραϊκών» (3.70-85), του πρώτου εμφυλίου που περιγράφει αναλυτικά ο Θουκυδίδης. Η επιλογή δεν είναι τυχαία: ο ιστορικός θα κλείσει την αφήγηση με τη γενική θεώρηση των κεφ. 82-83, όπου η Κέρκυρα γίνεται το εργαστήριο για ένα συμπέρασμα που…
Δωρεάν δείγμα
Κείμενο, λεξιλόγιο, σχόλια του βιβλίου, ερμηνευτικός σχολιασμός, ερωτήσεις με απαντήσεις και τα θέματα της Τράπεζας.
- Ενότητα
- Βιβλίο 3, κεφ. 70
- Θεματικός άξονας
- Ισχύς και δίκαιο, η «ηθική» του πολέμου
- Έργο
- Θουκυδίδης, Ἱστορίαι
Το κείμενο (απόσπασμα)
§70.1 · Στάση Κερκυραίων
Οἱ γὰρ Κερκυραῖοι ἐστασίαζον, ἐπειδὴ οἱ αἰχμάλωτοι ἦλθον αὐτοῖς οἱ ἐκ τῶν περὶ Ἐπίδαμνον ναυμαχιῶν ὑπὸ Κορινθίων ἀφεθέντες, τῷ μὲν λόγῳ ὀκτακοσίων ταλάντων τοῖς προξένοις διηγγυημένοι, ἔργῳ δὲ πεπεισμένοι Κορινθίοις Κέρκυραν προσποιῆσαι. Καὶ ἔπρασσον οὗτοι, ἕκαστον τῶν πολιτῶν μετιόντες, ὅπως ἀποστήσωσιν Ἀθηναίων τὴν πόλιν.
§70.2 · Ανάμειξη Αθηναίων - Λακεδαιμονίων. Αποφάσεις Κερκυραίων
Καὶ ἀφικομένης Ἀττικῆς τε νεὼς καὶ Κορινθίας πρέσβεις ἀγουσῶν καὶ ἐς λόγους καταστάντων ἐψηφίσαντο Κερκυραῖοι Ἀθηναίοις μὲν ξύμμαχοι εἶναι κατὰ τὰ ξυγκείμενα, Πελοποννησίοις δὲ φίλοι ὥσπερ καὶ πρότερον.
Ολόκληρο το κείμενο με το λεξιλόγιο και τη μετάφραση είναι στην εφαρμογή.
Λεξιλόγιο (δείγμα)
- ἐστασίαζον οἱ Κερκυραῖοι· στασιάζω: βρίσκομαι σε εμφύλια διαμάχη
- ἐπειδὴ: από τότε
- ἀφεθέντες (ἀφίεμαι): αφού ελευθερώθηκαν
- τῷ μὲν λόγῳ... ἔργῳ δὲ: φαινομενικά, στην πραγματικότητα
- διηγγυημένοί· διεγγυάομαι, -ῶμαι: (ως παθ.) τελώ υπό εγγύηση, γίνεται κάποιος εγγυητής μου
- προσποιῆσαι· προσποιέω, -ῶ: φέρω με το μέρος μου
- ἕκαστον τῶν πολιτῶν μετιόντες: πιάνοντας (πλησιάζοντας) τον κάθε πολίτη χωριστά
- ἀποστήσωσιν· ἀφίστημι: απομακρύνω, κάνω να αποστατήσει (η πόλη από τους Αθηναίους)
Ερωτήσεις του βιβλίου
Οι ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου για την ενότητα — στην εφαρμογή με απαντήσεις:
- Η αντίθεση λόγῳ-ἔργῳ αποτελεί θεμελιακή αντίθεση στο έργο του Θουκυδίδη. Ποια σκοπιμότητα εξυπηρετεί η χρήση της εδώ;
- Πώς κρίνετε την απόφαση των Κερκυραίων για τήρηση ουδετερότητας; Συζητήστε τις πιθανότητες επιτυχίας μιας τέτοιας απόφασης μέσα στο πολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται στην Κέρκυρα.
- Να συζητήσετε και να αξιολογήσετε την απόφαση των ολιγαρχικών να παραπέμψουν τον κυριότερο πολιτικό τους αντίπαλο (δηλ. τον Πειθία) σε δίκη.
- Πώς κρίνετε την απόφαση του Πειθία να οδηγήσει κι αυτός με τη σειρά του τους αντιπάλους του σε δίκη; Η απάντησή σας θα πρέπει να βασιστεί σε κριτήρια α) ηθικά και β) πολιτικά.
- α) Προσπαθήστε να καταγράψετε τα αίτια που οδήγησαν τους Κερκυραίους ολιγαρχικούς στο πραξικόπημα, β) Ποιο φαντάζεστε ότι είναι το πολιτικό κλίμα που διαμορφώθηκε στην Κέρκυρα μετά τη δολοφονία του Πειθία και των άλλων δημοκρατικών;
Δείγμα απάντησης (ερώτηση 1)
Η αντίθεση λόγῳ - ἔργῳ τοποθετείται σκόπιμα στην πρώτη κιόλας πρόταση της αφήγησης (§1), για τους αιχμαλώτους της Επιδάμνου: επίσημα («λόγῳ») απελευθερώθηκαν με εγγύηση οκτακοσίων ταλάντων που ανέλαβαν οι πρόξενοί τους, στην πραγματικότητα («ἔργῳ») είχαν πειστεί από τους Κορινθίους και επέστρεψαν ως πράκτορές τους, με αποστολή να αποσπάσουν την Κέρκυρα από την Αθήνα. Η σκοπιμότητα είναι τριπλή. Πρώτον, δίνει αμέσως στον αναγνώστη το πραγματικό αίτιο πίσω από την επίσημη εκδοχή, δηλαδή εφαρμόζει τη μέθοδο που ο ίδιος ο Θουκυδίδης περιγράφει στο 1.23 (ἀληθεστάτη πρόφασις - λεγόμεναι αἰτίαι). Δεύτερον, λειτουργεί ως κλειδί ανάγνωσης για όλο το κεφάλαιο: κάθε επόμενη «νόμιμη» ενέργεια — η…
Ο σχολιασμός μας
Τα θέματα που αναλύει ο ερμηνευτικός σχολιασμός της ενότητας:
- Γιατί αρχίζει από εδώ η ύλη
- Η μηχανική της στάσης: πώς μια δίκη γίνεται σφαγή
- λόγῳ / ἔργῳ: η υπογραφή του Θουκυδίδη
- Η ουδετερότητα ως όπλο
- Η δίκη ως συνέχιση της πολιτικής
- Η σφαγή στο βουλευτήριο
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 2 θέματα για αυτή την ενότητα, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (6) · Γραμματική (2) · Συντακτικό (2). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.