Θουκυδίδης Γ΄ κεφ. 78: Η ναυμαχία: τάξη εναντίον αταξίας

Το κείμενο (απόσπασμα)

§78.1 · Εσφαλμένη τακτική των Κερκυραίων

Καὶ οἱ μὲν Κερκυραῖοι κακῶς τε καὶ κατ᾽ ὀλίγας προσπίπτοντες ἐταλαιπώρουν τὸ καθ᾽ αὑτούς· οἱ δ᾽ Ἀθηναῖοι φοβούμενοι τὸ πλῆθος καὶ τὴν περικύκλωσιν ἁθρόαις μὲν οὐ προσέπιπτον οὐδὲ κατὰ μέσον ταῖς ἐφ᾽ ἑαυτοὺς τεταγμέναις, προσβαλόντες δὲ κατὰ κέρας καταδύουσι μίαν ναῦν. Καὶ μετὰ ταῦτα κύκλον ταξαμένων αὐτῶν περιέπλεον καὶ ἐπειρῶντο θορυβεῖν.

§78.2 · Υποχώρηση των Αθηναίων

Γνόντες δὲ οἱ πρὸς τοῖς Κερκυραίοις καὶ δείσαντες μὴ ὅπερ ἐν Ναυπάκτῳ γένοιτο, ἐπιβοηθοῦσι, καὶ γενόμεναι ἁθρόαι αἱ νῆες ἅμα τὸν ἐπίπλουν τοῖς Ἀθηναίοις ἐποιοῦντο. Οἱ δ᾽ ὑπεχώρουν ἤδη πρύμναν κρουόμενοι καὶ ἅμα τὰς τῶν Κερκυραίων ἐβούλοντο προκαταφυγεῖν ὅτι μάλιστα, ἑαυτῶν σχολῇ τε ὑποχωρούντων καὶ πρὸς σφᾶς τεταγμένων τῶν ἐναντίων. Ἡ μὲν οὖν ναυμαχία τοιαύτη γενομένη ἐτελεύτα ἐς ἡλίου δύσιν.

Ολόκληρο το κείμενο με το λεξιλόγιο και τη μετάφραση είναι στην εφαρμογή.

Λεξιλόγιο (δείγμα)

• διακομιδὴ: διαπεραίωση, μεταφορά
• πλοῦν· πλοῦς: θαλάσσιο ταξίδι
• ἔφορμοι οὖσαι (αἱ νῆες) = ἐν ὅρμῳ διατρίβουσαι: αγκυροβολημένες
• παραγίγνονται· παραγίγνομαι: (εδώ) φτάνω
• ἐπέπλει· ἐπιπλέω: επιβαίνω σε πλοίο, ταξιδεύω
• ὁρμισάμενοι· ὁρμίζομαι: αγκυροβολώ
• ἅμα ἕῳ: μόλις ξημέρωσε
• οἱ δὲ: οι δημοκρατικοί της Κέρκυρας

Ερωτήσεις του βιβλίου

Οι ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου για την ενότητα — στην εφαρμογή με απαντήσεις:

1. Να εντοπίσετε στα κεφ. 77-78 τα αλλεπάλληλα λάθη τακτικής που σημείωσαν οι Κερκυραίοι στη ναυτική τους αναμέτρηση με τους Λακεδαιμόνιους. Πού, κατά τη γνώμη σας, οφείλονται;
2. Να συζητήσετε τον αντίκτυπο που είχε η εμφάνιση του σπαρτιατικού στόλου στην ψυχολογία των δημοκρατικών Κερκυραίων.
3. Να εξηγήσετε την τακτική με την οποία οι Αθηναίοι κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν την αριθμητική υπεροχή των αντιπάλων τους και να πλήξουν τον εχθρικό στόλο (3.78).
4. Να χαρακτηρίσετε τον επικεφαλής του αθηναϊκού στόλου Νικόστρατο με βάση: α) τους πολεμικούς χειρισμούς του συνολικά κατά τη διάρκεια της ναυμαχίας και β) τη συμπεριφορά του προς τον αποδιοργανωμένο κερκυραϊκό στόλο.
5. ὡς δὲ αὐτοῖς πρὸς τοῖς πολεμίοις... ἦν δὲ οὐδεὶς κόσμος τῶν ποιουμένων · να συγκρίνετε την τακτική των Σπαρτιατών (2.11.9) και των Αθηναίων (2.89.9), όπως περιγράφονται από τον Θουκυδίδη στα κείμενα του παραθέματος. Σε ποια συμπεράσματα οδηγείστε από τη σύγκριση αυτή;

Ο σχολιασμός μας

Τα θέματα που αναλύει ο ερμηνευτικός σχολιασμός της ενότητας:

• Δύο τρόποι να πολεμάς: το δίδαγμα της ναυμαχίας
• Η ψυχολογία της ήττας πριν από την ήττα
• Γιατί η ενότητα δίνεται μόνο από μετάφραση
• Πώς πολεμούσε μια τριήρης: ο περίπλους και η υποχώρηση «πρύμναν κρουόμενοι»
• Μετά τη ναυμαχία: η ευκαιρία που άφησε ο Αλκίδας