Ιστορία Β΄ Γυμνασίου
Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη
Πρωτοβυζαντινή περίοδος — Ύστερη Αρχαιότητα, 4ος αι. (Κωνσταντίνος Α΄)
Δωρεάν δείγμα
Το κεφάλαιο του βιβλίου, οι όροι-κλειδιά, οι πηγές, οι ερωτήσεις με απαντήσεις, χρονολόγιο, σωστό–λάθος και κουίζ.
Τι ζητά η ύλη 2025-26
Θεματική 1 «Πολιτικές εξελίξεις στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία» — «Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη (2ω)». Πηγή αντιστοίχισης: GYMNASIO-YLI-2025-26.md, γρ. 300. Οι Οδηγίες αναδιαρθρώνουν το βιβλίο σε 4 θεματικές· δεν ακολουθείται η σειρά των κεφαλαίων.
Το κεφάλαιο
Οι ενότητες του κεφαλαίου στο σχολικό βιβλίο:
- Εισαγωγή
- α. Ίδρυση Κωνσταντινούπολης
- β. Θρησκευτική πολιτική
Το Βυζάντιο συνδέει την ύπαρξή του με το έργο του ρωμαίου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Α΄. Ο μεγάλος αυτός ηγέτης, για να ανορθώσει το κράτος που κλονιζόταν, πήρε τα ακόλουθα μέτρα: • Ίδρυσε ένα νέο διοικητικό κέντρο στην Ανατολή, την Κωνσταντινούπολη. • Αναγνώρισε το δικαίωμα άσκησης της χριστιανικής λατρείας. •…
Όροι-κλειδιά
Ίδρυση Κωνσταντινούπολης · χρυσό νόμισμα · Χριστόγραμμα · διάταγμα των Μεδιολάνων · οικουμενική σύνοδος της Νίκαιας
Ερωτήσεις του βιβλίου
Οι ερωτήσεις του βιβλίου — στην εφαρμογή με απαντήσεις:
- Με αφορμή την εικόνα του Γαλατά και το ποίημα του Παλαμά και με τη βοήθεια του χάρτη και της αφήγησης συζήτησε με τους συμμαθητές σου τα πλεονεκτήματα της γεωγραφικής θέσης και τον ιστορικό ρόλο που διαδραμάτισε η Πόλη ανά τους αιώνες.
- Ποια κτίσματα της Κωνσταντινούπολης υπογραμμίζουν τη σχέση της με τη Ρώμη και ποια το χριστιανικό της χαρακτήρα; Ποιο κτίσμα τέλος παραπέμπει στον ιδρυτή της;
- Η Ύστερη Αρχαιότητα χαρακτηρίζεται από τη συνύπαρξη και αλληλεπίδραση πολλών θρησκειών μέσα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (συγκρητισμός). Πώς επηρέασε το φαινόμενο αυτό την προσωπική περίπτωση του Κωνσταντίνου Α΄, σύμφωνα με το τελευταίο παράθεμα;
Δείγμα απάντησης
Η θέση: το αρχαίο Βυζάντιο βρισκόταν στο σταυροδρόμι της Ασίας και της Ευρώπης, του Ευξείνου Πόντου και της Μεσογείου — δηλαδή ελέγχει ταυτόχρονα δύο ηπείρους και δύο θάλασσες. Από αυτό προκύπτουν και τα τρία πλεονεκτήματα που απαριθμεί το βιβλίο: εμπορικό (περνούν από εκεί οι δρόμοι), αμυντικό (από εκεί αποκρούονται ευκολότερα οι Γότθοι στον Δούναβη και οι Πέρσες στον Ευφράτη) και πολιτικό (η Ανατολή είχε ακμαίο πληθυσμό και οικονομία). Ο ιστορικός ρόλος: μέσα σε δύο μόλις αιώνες η Νέα Ρώμη ξεπέρασε το πρότυπό της — από ~150.000 κατοίκους στις αρχές του 5ου αι. σε 300.000 επί Ιουστινιανού, «σύμφωνα με τους μετριότερους υπολογισμούς». Το ποίημα του Παλαμά κρατά ακριβώς αυτή την εικόνα του…
Πηγές του κεφαλαίου
- Η οικοδόμηση της Κωνσταντινούπολης
- Θρησκευτική στάση του Κωνσταντίνου
- Ποιητικό παράθεμα (αυτούσιο)
Με απλά λόγια
Φαντάσου ότι διοικείς μια τεράστια αυτοκρατορία που τρίζει. Ο Κωνσταντίνος έκανε τέσσερα πράγματα για να τη στηρίξει. Πρώτο και μεγαλύτερο: μετακόμισε το «κέντρο» από τη Ρώμη στην Ανατολή, σε ένα μικρό λιμάνι που λεγόταν Βυζάντιο — γιατί εκεί περνούσαν όλοι οι δρόμοι (Ασία–Ευρώπη, Μαύρη Θάλασσα–Μεσόγειος), εκεί υπήρχαν λεφτά και κόσμος, κι εκεί ήταν πιο κοντά στους δύο εχθρούς που τον ανησυχούσαν, Γότθους και…