Οι εξελίξεις στην οικονομία και την κοινωνία

Τι ζητά η ύλη 2025-26

Θεματική 2 «Οικονομία & Κοινωνία στον Μεσαιωνικό Κόσμο» — «κοινωνικές τάξεις υπαίθρου, ανάπτυξη πόλεων & αστικά στρώματα».

Το κεφάλαιο

Οι ενότητες του κεφαλαίου στο σχολικό βιβλίο:

• Εισαγωγή
• α. Οικονομία και κοινωνία της υπαίθρου
• β. Οικονομία και κοινωνία των πόλεων

Στα χρόνια της δυναστείας των Μακεδόνων η δημογραφική εξέλιξη σταθεροποιήθηκε και οι δείκτες της οικονομίας βελτιώθηκαν. Η αστική οικονομία φαίνεται ότι αναπτύχθηκε περισσότερο από την οικονομία της υπαίθρου.

Όροι-κλειδιά

Αριστοκρατία των αξιωμάτων · αριστοκρατία της γης · δυνατοί · πένητες · πάροικοι · χωρία ή προάστεια · εκχρηματισμένη οικονομία · αστυκώμες · εμποροπανηγύρεις · εξωτερικό εμπόριο · μακρινό εμπόριο · μπαχαρικά · τάξη επιχειρηματιών · συντεχνίες (συστήματα) · δήμος

Ερωτήσεις του βιβλίου

Οι ερωτήσεις του βιβλίου — στην εφαρμογή με απαντήσεις:

1. Ποιες κατηγορίες αγαθών περιλάμβανε και πού οφειλόταν η ευφορία των κτημάτων του Φιλάρετου;
2. Με βάση τα δεδομένα του πίνακα, να εκφράσεις τη γνώμη σου για τις αλλαγές που σημειώθηκαν στους ρυθμούς διαμόρφωσης της μεσοβυζαντινής αριστοκρατίας.
3. Αξιοποιώντας τα δεδομένα του σχετικού παραθέματος και τις λεπτομέρειες της εικόνας του δείπνου, να εντοπίσεις τα στοιχεία που δείχνουν την πολυτέλεια της ζωής της βυζαντινής αριστοκρατίας (φαγητά, σερβίτσια, κεύη, έπιπλα).
4. Αφού ψάξεις στα λεξικά και τις εγκυκλοπαίδειες, κατάταξε σε τρεις στήλες με επικεφαλίδες τα ουσιαστικά ΑΡΩΜΑΤΑ, ΜΠΑΧΑΡΙΚΑ, ΒΑΦΙΚΑ, τα εξωτικά προϊόντα που είχαν το δικαίωμα να εισάγουν στο Βυζάντιο οι έμποροι της Τραπεζούντας ή της ευρύτερης περιοχής…

Πηγές του κεφαλαίου

• Ένας μικρασιάτης μεγαλογαιοκτήμονας
• Ο μεγαλογαιοκτήμονας Φιλάρετος παραθέτει γεύμα στους βασιλικούς (τέλη 8ου αι.)
• Εμπορική σημασία της Τραπεζούντας (α)
• Εμπορική σημασία της Τραπεζούντας (β)
• Εμπορική σημασία της Τραπεζούντας (γ)