Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 15: Ορισμός της αρετής
Αριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια Β 6.10-13·16, 1106b18-28· 1106b36-1107a6
Στο ερώτημα πώς ορίζεται η μετρημένη στάση, με ποιο κριτήριο θα αποφασίσει ο άνθρωπος τα όρια του ηθικού μέτρου και του δέοντος, ο Αριστοτέλης απάντησε ότι δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος. Η μεσότητα είναι προσωπική υπόθεση· άλλη είναι η μεσότητα-ανδρεία για εκείνον που εκ…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Οἷον καὶ φοβηθῆναι καὶ θαρρῆσαι καὶ ἐπιθυμῆσαι καὶ ὀργισθῆναι καὶ ἐλεῆσαι καὶ ὅλως ἡσθῆναι καὶ λυπηθῆναι ἔστι καὶ μᾶλλον καὶ ἧττον, καὶ ἀμφότερα οὐκ εὖ·
τὸ δ’ ὅτε δεῖ καὶ ἐφ’ οἷς καὶ πρὸς οὓς καὶ οὗ ἕνεκα καὶ ὡς δεῖ, μέσον τε καὶ ἄριστον, ὅπερ ἐστὶ τῆς ἀρετῆς.
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
14 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Σε ποια πάθη αναφέρεται στην ενότητα ο Αριστοτέλης και ποιες γενικότερες συναισθηματικές καταστάσεις τα συνοδεύουν;
- Όπως είδαμε σε προηγούμενη ενότητα, η μεσότητα που έχει σχέση με την ηθική αρετή ορίζεται με κριτήριο το υποκείμενό της (πρὸς ἡμᾶς). Ποια κριτήρια προσθέτει εδώ ο φιλόσοφος, ώστε να οριστεί πληρέστερα η έννοια της «μεσότητας»;
- Ο Α. Lesky γράφει για τα Ἠθικά Νικομάχεια ότι «είναι μια ανάλυση του ηθικού, όπως αυτό εμφανίζεται κάτω από τις διάφορες συνθήκες της πραγματικότητας», και προσθέτει «ο Αριστοτέλης, σε πολύ ανώτερο βαθμό από τον Πλάτωνα, λαμβάνει υπόψη του την επικαιρικότητα…
- Πώς φαίνεται μέσα στο κείμενο η κοινωνική διάσταση της αρετής; Συμφωνούν οι απόψεις του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα ως προς αυτό το σημείο;
- Ποια σημασία έχει η προαίρεσις και ειδικά το γεγονός ότι η αρετή χαρακτηρίζεται ως ἕξις προαιρετική; Για να κατανοήσετε τη σημασία της σκεφθείτε αν θα μπορούσε να χαρακτηρίζεται από αντίθετες προς την προαίρεσιν έννοιες-γνωρίσματα.
- Με βάση το διδαγμένο κείμενο και το παρακάτω απόσπασμα που προέρχεται, επίσης, από τα «Ηθικά Νικομάχεια» να σχολιάσετε την άποψη του Αριστοτέλη ότι η αρετή «ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις» και ότι το «μέσον τε καὶ ἄριστον» σχετίζεται με την αρετή.
Η δομή της ενότητας
- 1η προκείμενη
- 2η προκείμενη
- Συμπέρασμα
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- ἀρετή — ἀραρίσκω / ἄριστον — το ταιριαστό, το άριστο: αρετή, ενάρετος, αριστεία, άριστος
- πάθη — πάσχω — παθαίνω (πάθος): πάθος, απαθής, πένθος, συμπάθεια
- πράξεις — πράττω — ενεργώ: πράξη, πράκτορας, διάπραξη, πρακτικός
- ἕξις — ἔχω (μέλλ. ἕξω) — κατέχω, βρίσκομαι σε κατάσταση: έξη, κατοχή, σχέση, οχυρός
- Μεσότης — μέσος — το ενδιάμεσο: μεσότητα, μέσος, διαμεσολάβηση, ενδιάμεσος
- ὑπερβολὴ — ὑπερβάλλω (ὑπέρ + βάλλω): υπερβολή, υπέρβαση, υπερβολικός, βολή
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 8 θέματα για την Ενότητα 15, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (15) · Παράλληλο κείμενο (7) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (7) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (7) · Μετάφραση (1) · Γραμματική (1) · Συντακτικό (1). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.