Ενότητα 14: Ηθική αρετή και μεσότητα

Το κείμενο (απόσπασμα)

Ἐν παντὶ δὴ συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἔστι λαβεῖν τὸ μὲν πλεῖον τὸ δ’ ἔλαττον τὸ δ’ ἴσον, καὶ ταῦτα ἢ κατ’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἢ πρὸς ἡμᾶς [...].

Λέγω δὲ τοῦ μὲν πράγματος μέσον τὸ ἴσον ἀπέχον ἀφ’ ἑκατέρου τῶν ἄκρων, ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πᾶσιν,

Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.

Ερμηνευτικές ερωτήσεις

12 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:

1. Να επισημάνετε τα γνωρίσματα που θεωρεί ο Αριστοτέλης απαραίτητα για ένα πράγμα, ώστε να είναι δυνατόν να του αποδοθούν οι έννοιες: τὸ πλεῖον, τὸ ἔλαττον και το ἴσον.
2. Ο Αριστοτέλης, για να διασαφηνίσει τα είδη της «μεσότητας», παίρνει ένα παράδειγμα από τον χώρο του αθλητισμού. Προσπαθήστε να κάνετε το ίδιο, χρησιμοποιώντας ένα ανάλογο παράδειγμα από τη μαθητική ζωή.
3. Ο Αριστοτέλης, όπως είδαμε ήδη, υποστήριξε ότι «οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡμῖν ἐγγίνεται». Να δείξετε με επιχειρήματα ότι όσα λέγονται σ’ αυτή την Ενότητα υποστηρίζουν την παραπάνω βασική θέση του φιλοσόφου.
4. «Διαφερόντως γὰρ καὶ τόδε ἔχομεν ὥστε τολμᾶν τε οἱ αὐτοὶ μάλιστα καὶ περὶ ὧν ἐπιχειρήσομεν ἐκλογίζεσθαι· ὃ τοῖς ἄλλοις ἀμαθία μὲν θράσος, λογισμὸς δὲ ὄκνον φέρει, κράτιστοι δ’ ἂν τὴν ψυχὴν δικαίως κριθεῖεν οἵ τά τε δεινὰ καὶ ἡδέα σαφέστατα γιγνώσκοντες καὶ…
5. Ο άνθρωπος είναι για τον Αριστοτέλη το ζωντανό ον που έχει λόγο. Με ποιον τρόπο η λογική, δηλαδή οι διανοητικές αρετές, υπεισέρχεται στο πεδίο της ηθικής, σύμφωνα με όσα δείχνει το κείμενο;
6. Ποια στοιχεία του κειμένου προετοιμάζουν τους όρους «προαιρετική» και «φρόνιμος» που θα περιέχει ο ορισμός της ηθικής αρετής στην επόμενη ενότητα;

Η δομή της ενότητας

1. Θέση
2. Ορισμός Α (αντικειμενικό)
3. Ορισμός Β (υποκειμενικό)
4. Παράδειγμα Α
5. Παράδειγμα Β
6. Συμπέρασμα

Λεξιλογικά — ετυμολογικά

Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):

• συνεχεῖ — σύν + ἔχω — κρατώ μαζί, συνέχω: συνέχεια, συνοχή, κατοχή, εποχή
• διαιρετῷ — διά + αἱρέω — χωρίζω, διαιρώ: διαίρεση, αίρεση, προαίρεση, διαιρέτης
• λαβεῖν — λαμβάνω — παίρνω: λήψη, πρόσληψη, κατάληψη, αντίληψη
• πλεῖον — πολύς / πλέον — περισσότερο: πλεονασμός, πλειοψηφία, πλεονέκτημα, πλήθος
• ἔλαττον — ἐλάττων / ἐλαχύς — μικρότερος: ελάττωμα, ελάττωση, ελάχιστος, έλασσον
• ἴσον — ἴσος — ίσος: ισότητα, ισορροπία, ισοπαλία, ανισότητα

Παίξε τα Ετυμολογικά της ενότητας

Τράπεζα Θεμάτων

Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 3 θέματα για την Ενότητα 14, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (6) · Παράλληλο κείμενο (3) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (3) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (3). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.

Τα επίσημα θέματα στην Τράπεζα Θεμάτων του Ι.Ε.Π.