Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 6: Ο πρωταγόρειος μύθος: το δώρο του Δία — η πολιτική αρετή ως κοινή και αναγκαία ιδιότητα των ανθρώπων
Πλάτων, Πρωταγόρας 322a-323a
Τα «δώρα» του Προμηθέα καθιστούν τον άνθρωπο ικανό να επεμβαίνει στη φύση, να προσπαθεί να την αλλάξει και να βελτιώσει τη ζωή του. Ο άνθρωπος, χρησιμοποιώντας την πρακτική νοημοσύνη του, εξασφάλισε τροφή, στέγη, ενδυμασία· ακόμη περισσότερο, άρθρωσε λόγο και αισθητοποίησε τη…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων μόνον θεοὺς ἐνόμισεν, καὶ ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν·
ἔπειτα φωνὴν καὶ ὀνόματα ταχὺ διηρθρώσατο τῇ τέχνῃ, καὶ οἰκήσεις καὶ ἐσθῆτας καὶ ὑποδέσεις καὶ στρωμνὰς καὶ τὰς ἐκ γῆς τροφὰς ηὕρετο.
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
14 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Πώς ο άνθρωπος απέκτησε συγγένεια με τους θεούς και γιατί η έντεχνος σοφία και η φωτιά θεωρούνται θεϊκά στοιχεία;
- Γιατί η πολεμική τέχνη αναπτύσσεται μόνο μέσα στο πλαίσιο μιας οργανωμένης κοινωνίας;
- αἰδώς, δίκη: Ποιο είναι το περιεχόμενο καθεμιάς έννοιας και γιατί θεωρούνται «πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί»;
- «καὶ νόμον γε θὲς ... πόλεως»: Πώς εξηγείται η ανάγκη νόμου για την τιμωρία όποιου δε μετέχει στην αἰδῶ και τη δίκη, αφού αυτές μοιράστηκαν σε όλους;
- Να συγκρίνετε το παρακάτω κείμενο με το κείμενο αναφοράς ως προς τη δημιουργία των πόλεων και την ερμηνεία που δίνει κάθε φιλόσοφος.
- Πώς εξηγείται η φράση «Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας», αν λάβουμε υπόψη ότι ο σοφιστής Πρωταγόρας ήταν αγνωστικιστής;
Η δομή της ενότητας
- Το προμηθεϊκό στάδιο
- Η προ-κοινωνική κατάσταση
- Η αποτυχία της αθροιστικής συνύπαρξης
- Το σχέδιο του Δία
- Η καθολικότητα των δώρων
- Συμπέρασμα-επιμύθιο
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- μετέσχε — μετ- + ἔχω — μετέχω, συμμετέχω: μετοχή, συμμετοχή, κάτοχος, σχέση
- συγγένειαν — σύν + γί(γ)νομαι/γένος — καταγωγή: συγγένεια, συγγενής, γένος, γενιά
- ἐπεχείρει — ἐπί + χείρ — βάζω χέρι, επιχειρώ: επιχείρηση, εγχείρηση, χειρισμός, εγχειρίδιο
- φωνὴν — φωνή — ήχος, ομιλία: φωνή, σύμφωνο, παράφωνος, τηλέφωνο
- διηρθρώσατο — διά + ἄρθρον — αρθρώνω: άρθρο, άρθρωση, αρθρογραφία, διάρθρωση
- ηὕρετο — εὑρίσκω — βρίσκω: εύρεση, εφεύρεση, εφευρέτης, ευρετήριο
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 7 θέματα για την Ενότητα 6, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (14) · Παράλληλο κείμενο (7) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (7) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (7). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.