Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 5: Ο πρωταγόρειος μύθος: η κλοπή της φωτιάς — έντεχνη σοφία και λόγος
Πλάτων, Πρωταγόρας 321b-322a
Η επιμηθεϊκή φάση, που αντιστοιχεί στον φυσικό χρόνο του βιολογικού σχηματισμού των ζωικών ειδών, κλείνει με το ανθρώπινο είδος, το οποίο εμφανίζεται τελευταίο στη σειρά των ζωικών οργανισμών. Ως τελευταίο μένει ἀκόσμητον, δηλαδή έχει τα λιγότερα φυσικά εφόδια για να επιβιώσει.…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Ἅτε δὴ οὖν οὐ πάνυ τι σοφὸς ὢν ὁ Ἐπιμηθεὺς ἔλαθεν αὑτὸν καταναλώσας τὰς δυνάμεις εἰς τὰ ἄλογα· λοιπὸν δὴ ἀκόσμητον ἔτι αὐτῷ ἦν τὸ ἀνθρώπων γένος, καὶ ἠπόρει ὅτι χρήσαιτο.
Ἀποροῦντι δὲ αὐτῷ ἔρχεται Προμηθεὺς ἐπισκεψόμενος τὴν νομήν, καὶ ὁρᾷ τὰ μὲν ἄλλα ζῷα ἐμμελῶς πάντων ἔχοντα, τὸν δὲ ἄνθρωπον γυμνόν τε καὶ ἀνυπόδητον καὶ ἄστρωτον καὶ ἄοπλον·
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
14 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Λαμβάνοντας υπόψη σας τις θεϊκές ιδιότητες της Αθηνάς και του Ηφαίστου, να προσδιορίσετε τι ακριβώς εννοεί ως έντεχνη σοφία ο Πρωταγόρας.
- Πώς υποκαθιστά ο άνθρωπος την έλλειψη οργάνων προσαρμογής;
- Γιατί ο Ήφαιστος και η Αθηνά αναφέρονται μαζί; Τι αντιπροσώπευαν και ποια σχέση είχαν με την Αθήνα;
- Τι νομίζετε ότι συμβολίζει η κλοπή της φωτιάς από τον Προμηθέα;
- Πώς αποτυπώνεται ο Προμηθέας στο παρακάτω κείμενο και πώς συσχετίζεται αυτή η εικόνα με την αντίστοιχη παρουσίαση του Τιτάνα στο κείμενο αναφοράς;
- Να διευκρινίσετε τι δηλώνουν οι εκφράσεις «τὴν ἔντεχνον σοφίαν σὺν πυρί» και «τήν τε ἔμπυρον τέχνην» και πώς σχετίζονται με την «περὶ τὸν βίον σοφίαν».
Η δομή της ενότητας
- Αφετηρία (ἀπορία)
- Διαπίστωση
- Λύση (κλοπή)
- Όριο
- Αποτέλεσμα & τίμημα
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- ἠπόρει — ἀπορῶ < ἀ- στερ. + πόρος — αδιέξοδο, έλλειψη μέσου: απορία, απορώ, εύπορος, διαπόρηση
- ἀκόσμητον — κοσμῶ / κόσμος — τακτοποιώ, στολίζω: κόσμος, κόσμημα, διακόσμηση, κοσμικός
- ἄλογα — λόγος (ἀ- στερ.) — λέω, λογική: λόγος, λογική, άλογο, διάλογος
- ἐμμελῶς — μέλος — μελωδία, αρμονία: μελωδία, εμμελής, μελοποιία, μέλος
- ἀνυπόδητον — ὑποδέω < ποῦς/πόδα — δένω κάτω από το πόδι: υπόδημα, πόδι, ποδηλασία, υποδηματοποιός
- ἄστρωτον — στρώννυμι — στρώνω: στρώμα, οδόστρωμα, επίστρωση, κατάστρωμα
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 7 θέματα για την Ενότητα 5, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (13) · Παράλληλο κείμενο (6) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (6) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (6) · Μετάφραση (1) · Γραμματική (1) · Συντακτικό (1). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.