Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 8: Η αλληγορία του σπηλαίου: οι δεσμώτες
Πλάτων, Πολιτεία 514a-515c
Ο διάλογος έχει προχωρήσει και διεξάγεται στη μέση της νύχτας. Ο Σωκράτης βάζει τον συνομιλητή του, τον Γλαύκωνα, να φανταστεί ένα υπόγειο μέρος σαν σπηλιά και σκηνοθετεί μια παράδοξη ιστορία, την οποία όμως θεωρεί απλή αναπαράσταση της κοινής ανθρώπινης συνθήκης: όπως τα…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Μετὰ ταῦτα δή, εἶπον, ἀπείκασον τοιούτῳ πάθει τὴν ἡμετέραν φύσιν παιδείας τε πέρι καὶ ἀπαιδευσίας.
Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους οἷον ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει, ἀναπεπταμένην πρὸς τὸ φῶς τὴν εἴσοδον ἐχούσῃ μακρὰν παρὰ πᾶν τὸ σπήλαιον, ἐν ταύτῃ ἐκ παίδων ὄντας ἐν δεσμοῖς καὶ τὰ σκέλη καὶ τοὺς αὐχένας, ὥστε μένειν τε αὐτοὺς εἴς τε τὸ πρόσθεν μόνον ὁρᾶν, κύκλῳ δὲ τὰς κεφαλὰς ὑπὸ τοῦ δεσμοῦ ἀδυνάτους περιάγειν,
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
13 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Με ποια φράση δηλώνεται το θέμα της ενότητας και ποιον εκφραστικό τρόπο ακολουθεί ο Πλάτων στην ανάπτυξή του; Ποια η λειτουργικότητα αυτής της επιλογής;
- Τι συμβολίζουν οι σκιές και η φωτιά που καίει μέσα στο σπήλαιο;
- Ποιο το νόημα της φράσης του Σωκράτη «ὁμοίους ἡμῖν»;
- Να χαρακτηρίσετε τη γλώσσα και το ύφος του Πλάτωνα στην αλληγορία του σπηλαίου και να εξηγήσετε τον χαρακτηρισμό σας.
- Ποια είναι κατά τον Πλάτωνα τα «δεσμά» που καθηλώνουν τους ανθρώπους στην «πλάνη και την αφροσύνη»; Θα μπορούσε να ισχύει και σήμερα κάτι τέτοιο; Πώς ερμηνεύετε την αντίδραση των ανθρώπων, όταν τους δίνεται η δυνατότητα να απελευθερωθούν από αυτά τα «δεσμά»;
- Να ερμηνεύσετε σύντομα τους παρακάτω συμβολισμούς της αλληγορίας: «ἐν καταγείῳ οἰκήσει σπηλαιώδει», «πρὸς τὸ φῶς», «ἐν δεσμοῖς», «τῶν δεσμωτῶν», «τὰς σκιὰς τὰς ὑπὸ τοῦ πυρὸς».
Η δομή της ενότητας
- Η περιγραφή του σπηλαίου
- Ο παραλληλισμός με «εμάς»
- Η δυνατότητα αντίληψης των δεσμωτών
- Συμπέρασμα
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- φύσιν — φύω / φύσις — γεννώ, φυτρώνω: φύση, έμφυτος, φυσικός, φυτό
- παιδείας — παιδεύω < παῖς — εκπαιδεύω: παιδεία, απαίδευτος, εκπαίδευση, παιδαγωγός
- οἰκήσει — οἰκέω / οἶκος — κατοικώ: οίκος, κατοικία, συγκατοίκηση, οικισμός
- δεσμοῖς — δεσμός < δέω — δένω: δεσμός, αδέσμευτος, δέσμη, σύνδεσμος
- σκέλη — σκέλος — πόδι: ισοσκελές, σκελετός, τρίσκελο, σκέλος
- ὁρᾶν — ὁράω — βλέπω: όραση, ορατός, παρατηρώ, πανόραμα
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 3 θέματα για την Ενότητα 8, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (6) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (4) · Παράλληλο κείμενο (3) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (2). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.