Ενότητα 10: Η αλληγορία του σπηλαίου: οι φιλόσοφοι

Το κείμενο (απόσπασμα)

Τί δέ; Τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δ’ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν προειρημένων, μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους διατρίβειν διὰ τέλους,

τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἔχουσιν ἕνα, οὗ στοχαζομένους δεῖ ἅπαντα πράττειν ἃ ἂν πράττωσιν ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ, τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσιν, ἡγούμενοι ἐν μακάρων νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;

Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.

Ερμηνευτικές ερωτήσεις

15 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:

1. Ποιόν τρόπο ζωής προτιμούν να αναλάβουν περισσότερο οι πεπαιδευμένοι από την ανάληψη ευθυνών στη διοίκηση της πολιτείας; Με ποιόν εκφραστικό τρόπο παρουσιάζει την επιθυμία τους ο Πλάτων;
2. Να εντοπίσετε στο κείμενο τους όρους (λέξεις) που χρησιμοποιεί ο Πλάτων για να χαρακτηρίσει το ἀγαθό, την πορεία προς αυτό και την προσέγγισή του και να τους σχολιάσετε.
3. Ο Γλαύκων υποβάλλει την ένσταση ότι αν αναγκάσουν τους φιλοσόφους να επιστρέψουν στο σπήλαιο, θα τους αδικήσουν, αφού θα τους αναγκάσουν να ζουν χειρότερα, ενώ μπορούν να ζήσουν καλύτερα. α) Πώς κρίνετε την άποψη του Γλαύκωνα; β) Τι απαντά ο Σωκράτης στον…
4. πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ: Πώς δικαιολογείται η χρήση βίας από το νόμο;
5. Να εξετάσετε πώς παρουσιάζεται η εξουσία και ο ρόλος του Νόμου στα παρακάτω κείμενα, συνδυάζοντάς τα με το κείμενο αναφοράς.
6. Με βάση το κείμενο να προσδιορίσετε ποιοι, κατά τον Πλάτωνα, δεν είναι κατάλληλοι να αναλάβουν την εξουσία και για ποιους λόγους. Ποιος προκύπτει τελικά ως ο κατάλληλος άρχων;

Η δομή της ενότητας

1. Θέση (Σωκράτης)
2. Αιτιολόγηση Α
3. Αιτιολόγηση Β
4. Συμπέρασμα-χρέος
5. Ένσταση (Γλαύκων)
6. Αντίκρουση (Σωκράτης)

Λεξιλογικά — ετυμολογικά

Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):

• ἀπαιδεύτους — παιδεύω / παῖς — ανατροφή, μόρφωση (α- στερητικό): παιδεία, παιδαγωγός, απαίδευτος, εκπαίδευση
• ἀληθείας — ἀληθής < α- στερητ. + λήθη — μη λήθη, αλήθεια: αλήθεια, αληθινός, αληθοφανής, αναληθής
• βίῳ — βίος — ζωή: βιολογία, βιώσιμος, βιογραφία, συμβίωση
• πράττειν — πράττω — ενεργώ, πράττω: πράξη, πρακτικός, πράκτορας, διαπραγμάτευση
• ἀναβῆναι — βαίνω — βαδίζω, ανεβαίνω (ἀνά-): ανάβαση, βήμα, βάση, πρόσβαση
• δεσμώτας — δεσμός < δέω — δένω: δεσμός, δέσμη, σύνδεσμος, δεσμώτης

Παίξε τα Ετυμολογικά της ενότητας

Τράπεζα Θεμάτων

Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 5 θέματα για την Ενότητα 10, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (9) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (8) · Παράλληλο κείμενο (4) · Μετάφραση (1) · Γραμματική (1) · Συντακτικό (1). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.

Τα επίσημα θέματα στην Τράπεζα Θεμάτων του Ι.Ε.Π.