Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 11: Ο χαρακτήρας και οι στόχοι της παιδείας
Αριστοτέλης, Πολιτικά Θ 1.3-2.1, 1337a33-b11
Ενώ ο δάσκαλός του, ο Πλάτων, αναπτύσσει τον προβληματισμό του για το δίκαιο και την παιδεία στο πλαίσιο μιας ιδεατής πολιτείας, ο ρεαλιστής Αριστοτέλης προβληματίζεται ρητά για την τρέχουσα εκπαιδευτική πραγματικότητα της εποχής του. Δεν παύει, όμως, να ταυτίζεται με τον…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Ὅτι μὲν οὖν νομοθετητέον περὶ παιδείας καὶ ταύτην κοινὴν ποιητέον, φανερόν· τίς δ’ ἔσται ἡ παιδεία καὶ πῶς χρὴ παιδεύεσθαι, δεῖ μὴ λανθάνειν.
νῦν γὰρ ἀμφισβητεῖται περὶ τῶν ἔργων. οὐ γὰρ ταὐτὰ πάντες ὑπολαμβάνουσι δεῖν μανθάνειν τοὺς νέους οὔτε πρὸς ἀρετὴν οὔτε πρὸς τὸν βίον τὸν ἄριστον,
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
10 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Ποιους υπονοεί ο Αριστοτέλης ότι πρέπει να ορίσουν νόμους για την παιδεία (νομοθετητέον περὶ παιδείας) και ποια πολιτική θέση διατυπώνει με την έκφραση: κοινὴν ποιητέον;
- Ποιες απόψεις του Αριστοτέλη για τη διαμόρφωση του ηθικού χαρακτήρα του ανθρώπου διακρίνετε στο κείμενο;
- Ποιο κριτήριο επιλογής «διδακτέας ύλης» δέχεται κατ’ αρχήν ο Αριστοτέλης και πώς αντιμετωπίζει την καλλιέργεια του νου μέσα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα της εποχής του;
- Με τα δύο ρηματικά επίθετα στην πρώτη περίοδο του αρχαίου διδαγμένου κειμένου ο Αριστοτέλης διατυπώνει μία δεοντολογική διαπίστωση. Να την αναφέρετε και να την ερμηνεύσετε αντλώντας δύο (2) βασικά επιχειρήματα απ’ όσα αναφέρονται στο παράλληλο κείμενο.
- «τίς δ’ ἔσται … ἄσκησιν αὐτῆς»: Ποια ερωτήματα θέτει ο Αριστοτέλης για τον χαρακτήρα και τους στόχους της παιδείας και πώς ανταποκρίνεται σε αυτά η παιδεία της εποχής του, «τῆς ἐμποδὼν παιδείας»;
- Ποια παιδεία θεωρείται, κατά τον Αριστοτέλη, αντάξια του ελεύθερου πολίτη; Να εξηγήσετε με βάση το κείμενο τη διάκριση «τῶν τε ἐλευθερίων ἔργων καὶ τῶν ἀνελευθερίων» και την έννοια του βάναυσου («βάναυσον»).
Η δομή της ενότητας
- Θέση
- Ερωτήματα
- Κριτική στην πραγματικότητα
- Τρεις τύποι παιδείας
- Θέση του Αριστοτέλη
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- παιδείας — παῖς, παιδός — παιδί / παιδεύω: παιδεία, εκπαίδευση, παιδαγωγός, απαιδευσία
- μανθάνειν — μανθάνω — μαθαίνω: μάθηση, μάθημα, μαθητής, αμάθεια
- ἀρετὴν — ἀρετή (< ἀραρίσκω/ἄριστος): αρετή, ενάρετος, αριστεία, άριστος
- βίον — βίος — ζωή: βιολογία, βιοτικός, βιωσιμότητα, αυτοβιογραφία
- διάνοιαν — νοῦς / νοέω — σκέπτομαι: διάνοια, διανόηση, έννοια, κατανόηση
- ἦθος — ἦθος / ἔθος — συνήθεια, χαρακτήρας: ήθος, ηθική, εθισμός, συνήθεια
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 4 θέματα για την Ενότητα 11, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (8) · Παράλληλο κείμενο (4) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (4) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (4). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.