Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 12: Η ηθική αρετή
Αριστοτέλης, Ἠθικὰ Νικομάχεια Β1, 1-4, 1103a14-b2
Η ψυχή για τον Αριστοτέλη είναι άρρηκτα δεμένη με το σώμα και περιλαμβάνει ακόμη και δυνατότητες και λειτουργίες που σήμερα θα θεωρούνταν αποκλειστικά σωματικές. Η ανθρώπινη ψυχή είναι η ζωτική ενέργεια μέσα στον άνθρωπο. Ο φιλόσοφος διακρίνει καταρχάς δύο τμήματα σ’ αυτήν: το…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Διττῆς δὴ τῆς ἀρετῆς οὔσης, τῆς μὲν διανοητικῆς τῆς δὲ ἠθικῆς, ἡ μὲν διανοητικὴ τὸ πλεῖον ἐκ διδασκαλίας ἔχει καὶ τὴν γένεσιν καὶ τὴν αὔξησιν, διόπερ ἐμπειρίας δεῖται καὶ χρόνου, ἡ δ’ ἠθικὴ ἐξ ἔθους περιγίνεται, ὅθεν καὶ τοὔνομα ἔσχηκε μικρὸν παρεκκλῖνον ἀπὸ τοῦ ἔθους.
Ἐξ οὗ καὶ δῆλον ὅτι οὐδεμία τῶν ἠθικῶν ἀρετῶν φύσει ἡμῖν ἐγγίνεται· οὐθὲν γὰρ τῶν φύσει ὄντων ἄλλως ἐθίζεται,
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
15 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Σχολιάστε την εγκυρότητα των επιχειρημάτων της πέτρας και της φωτιάς που χρησιμοποιεί ο Αριστοτέλης, για να αποδείξει ότι όσα υπάρχουν εκ φύσεως δεν μπορούν μέσω του εθισμού να αποκτήσουν άλλες ιδιότητες.
- Ποια είδη της αρετής διακρίνει ο Αριστοτέλης, σε ποιο μέρος της ψυχής ανήκει κάθε είδος και από ποιους παράγοντες εξαρτάται η ανάπτυξη καθενός;
- Ο Αριστοτέλης χαρακτηρίζεται πρακτικός νους που καταφεύγει συχνά στην πραγματικότητα, για να τεκμηριώσει τις απόψεις του, τις οποίες παρουσιάζει σε απλό και λιτό ύφος. Ποια στοιχεία του αποσπάσματος θα μπορούσαν να επιβεβαιώσουν αυτές τις κρίσεις;
- Να σχολιάσετε τα παραδείγματα που φέρνει ο Αριστοτέλης και να εξηγήσετε τη σκοπιμότητά τους. Ποια συλλογιστική μέθοδο ακολουθεί εδώ ο φιλόσοφος και σε ποια γενίκευση καταλήγει ύστερα από τα παραδείγματα;
- τὰς δυνάμεις κομιζόμεθα, τὰς ἐνεργείας ἀποδίδομεν: α) Ποιο είναι το περιεχόμενο των εννοιών δύναμις και ἐνέργεια στην αριστοτελική φιλοσοφία; β) Ποια από τις δύο έννοιες θεωρεί ο φιλόσοφος πιο αξιόλογη;
- Νομίζετε ότι υπάρχουν κοινά σημεία ανάμεσα στους λόγους του Περικλή και στην άποψη του Αριστοτέλη όσον αφορά στη σχέση ηθικής πράξης και ηθικής αρετής; Να στηρίξετε τις απόψεις σας σε χωρία των δύο κειμένων.
Η δομή της ενότητας
- 1η προκείμενη
- 2η προκείμενη
- Συμπέρασμα
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- ἀρετῆς — ἀραρίσκω / ἀρετή — αξία, ικανότητα: αρετή, ενάρετος, αριστεία
- διδασκαλίας — διδάσκω — μαθαίνω σε κάποιον: διδασκαλία, δάσκαλος, διδακτικός, αυτοδιδασκαλία
- γένεσιν — γί(γ)νομαι — γεννώμαι, γίνομαι: γένεση, γενιά, παλιγγενεσία, κοσμογονία
- ἔθους — ἔθος — συνήθεια, εθισμός: εθισμός, έθιμο, συνήθεια
- φύσει — φύω / φύσις — γεννώ, φυτρώνω: φύση, φυσικός, έμφυτος, ευφυΐα
- φερόμενος — φέρω — μεταφέρω, κινούμαι: μεταφορά, αναφορά, διαφορά, περιφορά
Τράπεζα Θεμάτων
Η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας του Ι.Ε.Π. έχει 5 θέματα για την Ενότητα 12, με ερωτήματα: Κατανόηση & ερμηνεία (10) · Παράλληλο κείμενο (5) · Γραμματολογία & Εισαγωγή (5) · Λεξιλογικά & ετυμολογικά (5). Στην εφαρμογή κάθε θέμα εμφανίζεται μέσα στην ενότητα που ελέγχει.