Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 19: Το πολίτευμα της δημοκρατίας
Αριστοτέλης, Πολιτικά Δ 4.2-3, 1291b30-39
Σε μια ιδανική περίπτωση πολιτεύματος, διδάσκει ο Αριστοτέλης, την εξουσία ασκεί η πλειονότητα των πολιτών αποβλέποντας στο συμφέρον όλων και τη συλλογική ευτυχία. Αυτό είναι το κατεξοχήν πολίτευμα, αφού στον πυρήνα της λειτουργίας του βρίσκονται όντως οι πολίτες ως δρώντα…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Δημοκρατία μὲν οὖν ἐστι πρώτη μὲν ἡ λεγομένη μάλιστα κατὰ τὸ ἴσον.
Ἴσον γάρ φησιν ὁ νόμος ὁ τῆς τοιαύτης δημοκρατίας τὸ μηδὲν μᾶλλον ὑπερέχειν τοὺς ἀπόρους ἢ τοὺς εὐπόρους, μηδὲ κυρίους εἶναι ὁποτερουσοῦν, ἀλλ’ ὁμοίους ἀμφοτέρους.
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
10 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Ποια είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της δημοκρατίας κατά τον Αριστοτέλη;
- Η μορφή δημοκρατίας στην οποία αναφέρεται ο Αριστοτέλης προϋποθέτει την ελευθερία και την ισότητα. Ποιο είναι το ακριβές περιεχόμενό τους στο συγκεκριμένο κείμενο;
- Ποια ουσιώδης διαφορά υφίσταται κατά τον Αριστοτέλη μεταξύ της δημοκρατίας που περιγράφει στο Κείμενο Αναφοράς και στο παρακάτω Παράλληλο Κείμενο;
- Γιατί ο Αριστοτέλης κατατάσσει τη δημοκρατία στις «παρεκβάσεις» του ορθού πολιτεύματος; Με ποια κριτήρια ξεχωρίζει τα ορθά από τα παρεκβατικά πολιτεύματα;
- Με τη φράση «καθάπερ ὑπολαμβάνουσί τινες» ο Αριστοτέλης αποδίδει σε άλλους την άποψη ότι η ελευθερία και η ισότητα υπάρχουν κατεξοχήν στη δημοκρατία. Πώς δηλώνεται γλωσσικά η επιφύλαξή του και ποια είναι η δική του αντίληψη για την ελευθερία;
- «Ἐπεὶ δὲ πλείων ὁ δῆμος, κύριον δὲ τὸ δόξαν τοῖς πλείοσιν, ἀνάγκη δημοκρατίαν εἶναι ταύτην»: Να αναλύσετε τη δομή του συλλογισμού και να εξηγήσετε γιατί το συμπέρασμα παρουσιάζεται ως αναγκαίο.
Η δομή της ενότητας
- Θέση
- 1η αρχή (ισότητα)
- 2η αρχή (ελευθερία)
- 3η αρχή (πλειοψηφία)
- Συμπέρασμα
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- δημοκρατία — δῆμος + κράτος — λαός & εξουσία: δήμος, δήμαρχος, δημοκράτης, αριστοκρατία
- νόμος — νέμω — μοιράζω, ορίζω: νομοθεσία, νόμισμα, νομικός, παρανομία
- ἀπόρους — ἄπορος < α- στερ. + πόρος — δίχως πόρους: πόρος, απορία, εύπορος, διαπορθμεύω
- εὐπόρους — εὔπορος < εὖ + πόρος — με άφθονους πόρους: ευπορία, πόρος, εισπορεύομαι, πορεία
- κυρίους — κύριος < κῦρος — ισχύς, κύρος: κύρος, επικύρωση, ακύρωση, κυριαρχία
- ἴσον — ἴσος — ίσος, ισότιμος: ισότητα, ισονομία, ισοπαλία, εξίσωση