Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Λυκείου · Προσανατολισμού
Ενότητα 20: Ο κοσμοπολίτης άνθρωπος
Επίκτητος, Διατριβαί Β 10.1-4
Η φιλοσοφία, από την ελληνιστική εποχή, έβλεπε ότι ο άνθρωπος δεν είναι πλέον πολίτης μιας συγκεκριμένης πόλης αλλά υπήκοος ενός μεγάλου βασιλείου ή, αργότερα, της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αν οι βεβαιότητες του ανθρώπου αρχίζουν να κλονίζονται μέσα σε αυτό το καινούργιο και…
Πλήρες υλικό με συνδρομή
Κείμενο με μετάφραση, εισαγωγικά, ερμηνευτικά σχόλια, ερμηνευτικές ερωτήσεις με απαντήσεις, λεξιλογικές ασκήσεις και κουίζ.
Το κείμενο (απόσπασμα)
Σκέψαι τίς εἶ.
Τὸ πρῶτον ἄνθρωπος, τοῦτο δ’ ἔστιν οὐδὲν ἔχων κυριώτερον προαιρέσεως, ἀλλὰ ταύτῃ τὰ ἄλλα ὑποτεταγμένα, αὐτὴν δ’ ἀδούλευτον καὶ ἀνυπότακτον.
Η μετάφραση όλου του κειμένου, περίοδο προς περίοδο, είναι στην εφαρμογή.
Ερμηνευτικές ερωτήσεις
10 ερμηνευτικές ερωτήσεις, κάθε μία με πλήρη απάντηση. Οι πρώτες:
- Ποιός είναι ο ρόλος του ανθρώπου ως κοσμοπολίτη μέσα στο κείμενο αναφοράς του Επίκτητου λαμβάνοντας υπόψιν και το ιστορικό πλαίσιο της εποχής;
- Τί βαρύτητα αποδίδει ο Επίκτητος στις επιθυμίες του ανθρώπου; Πώς θεωρεί ότι πρέπει να τις αντιμετωπίζει καθένας μας;
- Να εντοπίσετε την ειδοποιό διαφορά του ανθρώπου από τα ζώα και να παρουσιάσετε την άποψη του φιλοσόφου για τη λειτουργικότητα αυτού του εφοδίου.
- Συνδυαστική ερώτηση με τη διδακτική ενότητα 15: Να παρουσιάσετε με συντομία την έννοια της προαίρεσης στον Αριστοτέλη και στον Επίκτητο.
- Να συγκρίνετε την έννοια του πολίτη, όπως ορίζεται από τον Αριστοτέλη στο παρακάτω απόσπασμα των Πολιτικών, με αυτήν του πολίτη στο κείμενο αναφοράς του Επίκτητου, λαμβάνοντας υπ’ όψιν το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο που έδρασε καθένας από τους φιλοσόφους.
- Αφού μελετήσετε το παρακάτω απόσπασμα, να παρουσιάσετε αξιοποιώντας στοιχεία και από το Κείμενο Αναφοράς πώς αντιλαμβάνονται την έννοια του κόσμου οι Στωικοί φιλόσοφοι.
Η δομή της ενότητας
- Προτροπή
- Διαπίστωση
- Διάκριση
- Ιδιότητα
- Χρέος / αποστολή
- Παρομοίωση-θεμελίωση
Λεξιλογικά — ετυμολογικά
Ομόρριζες λέξεις της νέας ελληνικής για τις λέξεις του κειμένου (δείγμα):
- Σκέψαι — σκέπτομαι — παρατηρώ, στοχάζομαι: σκέψη, σκεπτικός, απερίσκεπτος, σκοπός
- προαιρέσεως — προ- + αἱρέομαι/αἱρῶ — επιλέγω, προτιμώ: προαίρεση, αίρεση, διαίρεση, εξαίρεση
- λόγον — λέγω / λόγος — λόγος, λογική: διάλογος, λογική, επίλογος, λογισμός
- κεχώρισαι — χωρίζω / χώρα — διαχωρίζω: χωρισμός, χώρος, αχώριστος, διαχωρισμός
- θηρίων — θήρ / θηρίον — άγριο ζώο: θηρίο, θήραμα, θηριώδης, κυνηγός
- πολίτης — πόλις — πόλη, κοινότητα: πολίτης, πολιτεία, πολιτισμός, κοσμοπολίτης